Proje Tabanlı Öğrenme eğitimin birçok aşamasında başvurulabilecek, özellikle ortaokul ve lise çağındaki öğrencilerin dersin içerisine daha hızlı girmelerini sağlayabilecek etkili bir yöntemdir. Proje söz konusu olduğunda seçilen konu, belirlenen hedef işin en önemli noktasıdır. Öyle ki bazı projeler sıkıcı, kendini tekrarlayan ve öğrencilere pek fayda sağlamayan projelere dönüşmeye çok yakındır, bazıları ise öğrencilerin zekalarını kullanmalarını sağlayan anlamlı araştırmalardır.

Her İyi Projede Olması Gerekenler

Bir proje eğer şu iki kritere uyuyorsa anlamlı bir proje demektir: İlk olarak öğrenciler yaptıkları işi kişisel olarak anlamlı bulmalıdır, işin önemli olduğunu düşünüp onu iyi yapmak istemelidirler. İkinci olarak da anlamlı bir proje eğitim ile ilgili bir amaca hizmet etmelidir. İyi tasarlanmış ve iyi uygulanan projeler iki yönden de anlamlıdır. Bunların yanında bu yöntemde başarıya götüren diğer unsurları şu başlıklarla ele alabiliriz:

  1. Merak Uyandırmak

Öğretmenler bir projeye başlamadan önce o projeyi öğrencilerine bir giriş aktivitesi ile tanıtarak öğrencilerin ilgisini çekip o konuyu sorgulamalarını sağlayabilir. Böylece öğrencilerde çalışacakları konuya dair bir merak uyanmış olur. Bu giriş aktivitesi her şey olabilir.  Bir video, konuk konuşmacı, sınıf gezisi gibi aktiviteler sınıfı konuya hazırlamak için çok uygundur. Eğer öğretmen, projeye sınıfa proje dosyası dağıtarak başlarsa bu öğrencileri konudan soğutur. Çünkü bir dosya dolusu kağıt öğrencilere sıkıcı bir ödevin başlangıcından daha fazlasını ifade etmez. Öğrencilerin birçoğunun dersleri anlamsız bulmalarının sebebi derslerdeki konulara dair bir merak duymamalarıdır. Öğretmenlerinin onlara gelecekte bu bilgiye ihtiyaç duyacaklarını söylemesi ya da bu bilgilerin sınavda çıkacak olması öğrencileri öğrenmek için motive etmek konusunda etkisizdir. İlgi uyandırıcı bir proje, öğrenilmesi gereken bilgilerin neden öğrenilmesi gerektiğini öğrenciler için netleştirir.

33

  1. Harekete Geçirici Bir Soru

Öğrencileri harekete geçirebilecek iyi bir ana soru projenin asıl amacını açık ve ilgi çekici bir şekilde göstererek öğrencilere bir amaç verir. Soru; kışkırtıcı, açık uçlu, karmaşık olmalı ve öğrencilerin ne öğrenmesini istediğinizle ilişkilenmelidir. Soyut veya somut olabilir ya da bir sorunu çözmeye odaklanabilir. İlgi çekici bir ana sorusu olmayan bir proje, önermesi olmayan bir deneme yazısı gibidir. Önerme olmadan da okuyucu yazarın denemede anlatmaya çalıştığı ana noktayı sezebilir ama bir önerme olduğu zaman denemenin ana noktası açıkça anlaşılabilir. Ana bir soru olmadan öğrencilerin bir projeyi neden yapmalarının istendiğini anlamayabilirler. Yapmaları gereken aktivitelerin bir zaman dilimiyle, bir yerle ya da bir konseptle ilgili olduğunu anlarlar ama “Bu aktiviteleri yapmamızın amacı ne?” gibi bir soruyla karşılaştıklarında “ Çünkü bir poster yapmamız gerekiyor.” gibi basit ve projenin amacını açıklamayan bir cevap sunabilirler.

  1. Öğrencilerin Fikir ve Seçimleri

Proje tabanlı öğrenmenin bu unsuru çok önemlidir. Bir projenin öğrenciler için anlamlı hale getirilmesi amaçlanıyorsa, öğrencilerin fikirleri ve seçimlerine proje içinde olabildiğince öncelik verilmelidir. Bu sayede öğrenciler projeyi o ölçüde anlamlı bulacaktır. Ama öğretmenler de bir proje tasarlarken öğrencilere ifade ve seçim fırsatı tanımak için kendi öğretme tarzlarından ve öğrencilerinin öğrenme tarzlarından ödün vermemelidir. Az seçenek sunan bir proje biçiminde öğrenciler ne konuda çalışacaklarına genel bir ana soruyla karar verebilir ya da proje sonuçlarını nasıl tasarlayacaklarına ve sunacaklarına kendileri karar verebilirler. Daha fazla seçenek sunan bir biçimde öğretmenler öğrencilere yaratıcı sonuçlar için daha fazla seçenek sunar ama bu seçenekler yine de kısıtlıdır. Böylece öğrenciler seçeneklerin fazlalığından dolayı bunalmazlar. Son olarak ne kadar çok seçenek o kadar iyi düşüncesinin kullanıldığı biçimde öğrenciler ortaya çıkartacakları ürüne, kullanacakları kaynaklara ve zamanlarını nasıl kullanacaklarına tamamen kendileri karar verirler. Hatta isterlerse gerçekleştirilecek projenin konusuna ve ana sorusuna bile kendileri karar verebilirler. Öğretmenler, öğrencilerini tanımalı ve bu üç biçim arasından onlar için en uygun olanını seçebilmelidirler.

34

  1. 21. Yüzyıl Yetenekleri

Bir proje tabanlı öğrenme projesi; öğrencilere birlikte çalışma, iletişim kurma, eleştirel düşünme ve teknolojiyi kullanma gibi onlara ileriki hayatlarında ve işlerinde yardımcı olacak yetenekleri edinme ve geliştirme fırsatları yaratmalıdır. Bu önemli yetenekleri öğrenmekle karşı karşıya gelmek bir projeyi anlamlı kılmanın ikinci kriteriyle bağlantılıdır: projenin önemli bir amaca hizmet etmesi. Proje tabanlı öğrenme ortamında bir öğretmen özellikle bu yetenekleri öğrencilere öğretir ve onları değerlendirir. Aynı zamanda öğrencilere kendilerini değerlendirebilmeleri için de fırsatlar sunar.

35

  1. Araştırma ve Yenilik

Öğrenciler ihtiyaçları olan bilgiyi kitaplar ya da internetten bulup bir postere yapıştırmaktansa gerçek bir araştırma yapıp o bilgiye ulaşırlarsa yaptıkları projeyi çok daha anlamlı bulurlar. Gerçek bir araştırmada öğrenciler kendi sorularıyla başlayan bir yol izlerler. Bu yol sonra kaynakların aranmasına ve cevapların bulunmasına doğru ilerler.  En sonunda ise yeni sorular üretmelerine, fikirlerini test etmelerine ve kendi sonuçlarını çıkartmalarına ulaşır. Gerçek bir araştırma yenilik getirir. Bu yenilik projenin ana sorusuna yeni bir cevap, yeni bir ürün ya da bir problemin kişisel olarak üretilmiş bir çözümü olabilir. Böylece öğretmen öğrencilerden sadece bir ders kitabındaki bilgileri süsleyip geri sunmalarını istemiş olmaz onları yaratıcılığa iter. Öğrencileri gerçek bir araştırma yapmaya itmek için öğretmen öğrencilerini giriş aktivitesinden sonra ortaya çıkarttıkları bir soru listesine yönlendirip yeni bilgiler buldukça bu listeye eklemeler yapmalarını desteklemelidir. Sınıfın genel duruşu sorgulamaya, varsayımda bulunmaya ve yeni fikir ve bakış açılarına değer vermelidir.

36

  1. Geri-Bildirim ve Düzeltme Yapma

Geri bildirim ve düzeltme yapma sürecini resmileştirmek bir projede öğrenmeyi anlamlı hale getirir. Öyle ki kaliteli ürünler ve performanslar ortaya koymanın projenin amacı için olan öneminin altını çizer. Öğrencilerin, çoğu insanın ilk denemelerinin çok iyi kalitede işler ortaya koymadığını ve düzeltme yapmanın gerçek hayatta iş yapmanın önemli bir parçası olduğunu anlamalarını sağlar.  Bir projede öğretmen doğrudan geri bildirim vermenin yanında aynı zamanda öğrencilere birbirlerinin işlerini değerlendirmelerinde yardımcı olacak ana noktalar ya da farlı kriterler sunmalıdır. Öğretmenler bir projede uzmanların ya da yetişkin danışmanların öğrencilere geri bildirim vermesini sağlayabilir ki bu öğrenciler için geri bildirim saygı duydukları başka bir kaynaktan geleceği için çok anlamlı olur.

  1. Sunulacak Bir Ürünün Ortaya Konması

Projeler, sadece öğretmen ya da sınav dışında başka bir nedenle yapıldığında öğrenciler için çok daha anlamlı olur. Öğrenciler işlerini gerçek bir seyircinin karşısında sunmaları gerektiği zaman işlerinin kalitesini çok daha fazla önemserler ve ortaya düzgün bir ürün koymak için çok daha fazla çaba sarf ederler.

 

Kaynak: http://www.ascd.org/publications/educational_leadership/sept10/vol68/num01/Seven_Essentials_for_Project-Based_Learning.aspx

Yazar Hakkında

İkincidört Ortaokul Merkezli Eğitim Platformu